गोपाल झा , महोत्तरी , साउन १९ गते
सम्पादकीय लेख
वर्षा सबैका लागी एउटै हुन्छ । एउटै आकाशबाट पानी पर्छ, तर त्यसको अनुभूति सबैका लागी समान हुँदैन । कसैका लागी वर्षा खुसी, रमाइलो र परिवारसँग बिताउने सुन्दर क्षण लिएर आउँछ भने कसैका लागि भोक, चिन्ता र पीडाको अर्को क्षण बनेर आउँछ ।
धनी र सुखी परिवारमा वर्षा पर्दा तातो चिया, पकौडा, मोबाईलमा सेल्फी, सामाजिक सञ्जालमा रमाइला तस्वीर र परिवारसँगको हाँसो गुञ्जिन्छ । तर त्यही वर्षा गरिबको झुपडीमा पर्दा सबैभन्दा ठूलो प्रश्न उठ्छ— “आज चुल्हो कसरी बल्ने छ “ भिजेको दाउरा, खाली भाँडा, र भोकले छटपटाएका बालबालिकाको अनुहारले उनीहरूको वास्तविकता बोलिरहेको हुन्छ ।
तस्बिरमा देखिएको परम्परागत चुल्हो केवल खाना पकाउने साधन होइन, यो हजारौं गरीब परिवारको संघर्ष, अभाव र आत्मनिर्भरताको प्रतीक हो । यही चुल्होमा आगो बल्यो भने घरमा खुसी आउँछ, आगो र निभ्यो भने भोकले परिवारलाई सताउन थाल्छ ।
आज समाजमा आर्थिक असमानता दिनप्रतिदिन गहिरिँदै गएको छ । एकातिर विलासी जीवनशैली छ भने अर्कोतिर दैनिक ज्याला मजदुरी गरेर साँझ बेलुकाको छाक टार्ने लाखौं परिवार छन् । वर्षा परेपछि मजदुर काममा जान सक्दैनन्, खेतमा काम रोकिन्छ, निर्माण कार्य ठप्प हुन्छ । त्यसपछि उनीहरूको आम्दानी शून्य हुन्छ । आम्दानी नभएपछि चुल्हो दबलने सपना पनि अधुरै रहन्छ ।
यही यथार्थलाई बुझ्नु आजको सबैभन्दा ठूलो आवश्यकता हो । दुर्भाग्यवश, यस्ता समस्यामाथि छलफल गर्नुको सट्टा समाजमा जात, धर्म, भाषा, राजनीति र विभिन्न बहानामा द्वेष फैलाउने प्रयास बढ्दै गएको खुब देखिन्छ । केही व्यक्तिहरूको उक्साहटमा परेर आफ्नै समाजका मानिसहरू एकअर्काका शत्रु बन्ने अवस्था सिर्जना भइरहेको छ ।
तर प्रश्न उठ्छ— झगडाले कसको भलो हुन्छ?
न त द्वेषले भोक मेटाउँछ, न त हिंसाले गरिबको चुल्हो बँल्न सक्छ । बरु समाजमा अशान्ति बढ्छ, विकास अवरुद्ध हुन्छ र सबैभन्दा ठूलो मार फेरि गरिब तथा कमजोर वर्गले नै बेहोर्नुपर्छ ।
हामीले सम्झनुपर्छ, समाजको वास्तविक शक्ति एकता, सद्भाव र सहकार्यमा हुन्छ । कुनै परिवार भोकै सुत्न नपरोस्, कुनै वृद्धले उपचार नपाएर पीडा भोग्न नपरोस्, कुनै बालबालिका अभावका कारण विद्यालय छोड्न बाध्य नहोस् भन्ने सोच नै सभ्य समाजको पहिचान र कर्तब्य हो ।
मानवता भनेको मात्र ठूलो भाषण गर्नु होइन, छिमेकीको दुःख बुझ्नु, भोकालाई एक छाक खानाको जोहो गर्दीनु , विपद्मा परेकालाई साथ दिनु र कठिन परिस्थितिमा एकअर्काको हात समात्नु हो । समाजमा यस्तै संस्कारको विकास हुन सके मात्रै देश र समाजमा वास्तविक समृद्धि सम्भव हुन्छ ।
वर्षा पर्दा चिया र पकौडाको स्वाद लिनु गलत होइन । तर त्यही बेला आफ्नो वरिपरि कतै कुनै परिवारको चुल्हो नबल्दा भोकै बस्न बाध्य त छैन भन्ने सोच्न सक्यौं भने त्यो नै साँचो मानवता हुनेछ ।
आजको आवश्यकता आरोप, आक्रोश र विभाजनको होइन; आवश्यकता त सहानुभूति, सहयोग र सामाजिक उत्तरदायित्वको हो । किनकि अन्ततः हामी सबै एउटै समाजका सदस्य हौ ँ। समाज जल्यो भने कुनै घर सुरक्षित रहँदैन, तर समाज बाँच्यो भने सबैको भविष्य उज्यालो बन्न सक्छ ।
मानवता, सद्भाव र सहकार्यलाई जीवनको मूल मन्त्र बनाऔँ। किनकि झगडाले कसैको भलो गर्दैन, तर सहयोगले अनेकौं घरका चुल्हा बल्न सक्छन् ।
