१४ वैशाख, काठमाडौं । भारत–पाकिस्तान बीचको तनावले कतिपय परिवारलाई आँसु र बिछोडको मैदानमा होमिदिएको छ । दुवै देशका सरकारहरूले सीमा नाकाहरू बन्द गरेका छन् । तर मनका सीमाहरू चर्काउँदै घाउ अझ गहिर्याइदिएका छन् । भिसा रद्द हुने र नागरिकहरूलाई देश छोड्नुपर्ने निर्णयहरूले परिवारहरूलाई टुक्रा–टुक्रा पार्दै लगेका छन् । र, आशाहरू आकासमा धुँवाझैं बिलाउँदै गइरहेका छन् ।
गत दुई दिनदेखि ३९ वर्षीय भारतीय व्यापारी ऋषि कुमार जसरानी अटारी–बाघा बोर्डर छेउँमा टोलाइरहेका छन् । सुटकेस घिसार्दै, आँसुले भिजेका अनुहारहरूबीच उनको हृदय एक मात्र प्रश्नमा अड्किएको छ– के मेरी पत्नी र बच्चाहरू सुरक्षित फिर्ता आउन पाउलान् ?
जसरानी भन्छन्, ‘बच्चाहरूलाई त फर्कन दिने रे, किनभने उनीहरूका हातमा भारतीय पासपोर्ट छ । तर मेरी पत्नीलाई भने रोक्नेछन् ।
यति भनिरहँदा उनको गला अवरुद्ध हुन्छ । उनी भन्छन्, ‘कसरी एक आमा र बच्चालाई एकअर्काबाट टाढा पार्न सकिन्छ ?
उनकी पत्नी सविता कुमारी पाकिस्तानी हिन्दू हुन् । भारतको दीर्घकालीन भिसा बोकेकी उनीसँग पाकिस्तानी पासपोर्ट छ । उनी केही समयका लागि आफ्ना आफन्त भेट्न पाकिस्तान गएकी थिइन् । जसरानी भन्छन्, ‘मेरी पत्नीको अवस्था के हुन्छ भनेर अधिकारीहरूले अहिले पनि खुलस्त जवाफ दिएका छैनन् ।
उनी बिचलित हुँदै भन्छन्, ‘के अब मानवता भन्ने कुनै कुरा बाँकी छैन ?
पहलगामको दर्दनाक प्रतिफल
२२ अप्रिल अर्थात् वैशाख ९ गते भारत नियन्त्रित जम्मुकश्मिरको पहलगाममा भएको आतंकवादी आक्रमण हुँदा एक नेपालीसहित २६ पर्यटकको ज्यान गएको थियो । यो आक्रमणको आरोप भारतले पाकिस्तानमाथि लगाएको छ । तर पाकिस्तानले आरोपको खण्डन गरेको छ ।
यद्यपि भोलिपल्ट बसेको भारत सरकारको सुरक्षा समितिको बैठकले भारत–पाकिस्तानबीचको एकमात्र आधिकारिक स्थलमार्ग अटारी सीमानाका बन्द गर्ने निर्णय गर्दै सो नाका भएर आउजाउ गर्नुपर्ने भएकाहरुलाई १ मे अर्थात् वैशाख १८ गतेसम्मको मौका दियो ।
यसैगरी सार्क भिसाबाहक पाकिस्तानी नागरिकलाई ४८ घन्टाभित्र भारत छाड्न निर्देशन दिने, सिन्धु जल सम्झौता स्थगित गर्ने लगायतका निर्णय पनि गर्यो ।
पाकिस्तानले बाघा बोर्डर (भारततर्फ अटारी सीमा नाका भनिने)लाई बन्द गर्ने, हवाई तथा व्यापार बन्द गर्ने र भारतीय कूटनीतिज्ञलाई देश निकाला गर्ने लगायतका निर्णय गरेको छ ।
यो घटनापछि दुई देशबीच तनाव चुलिएको छ । त्यसयता सीमामा गोलीहरु चलेका छन्, कूटनीतिक युद्ध चलिरहेको छ र त्यसको मूल्य सिमानाका दुई किनारमा बिछोडिएका परिवार एवं आफन्तजनले चुकाइरहेका छन् ।
शनिबार, अटारी बोर्डरमा कार, अटो र पैदल यात्रुहरूको लामो लाइन देखिन्थ्यो । त्यहाँ अंगालोमा धेरैबेर बाँधिएका आफन्तजन थिए । उनीहरुका अनुहारमा फेरि अर्कोपटक भेट्ने मौका मिल्ने हो कि होइन भन्ने अनिश्चयको बादल मडारिएको थियो । हात हल्लाउँदै आँसुमिश्रित बिदाइका दृश्यहरू बिचलित बनाउने खालका थिए ।
किनकी भारतका गृहमन्त्री अमित शाहले सरकारी अधिकारीहरुलाई निर्देशन दिँदै भनेका थिए– सबै पाकिस्तानी नागरिकलाई पत्ता लगाएर भारतबाट निकाला गर्नू ।
यही निर्देशनको मारमा परेका एक व्यक्ति हुन् ४१ वर्षीय अनिस मोहम्मद । उनी मध्य प्रदेशको इन्दौरबाट आफ्नी ७६ वर्षीया बिरामी काकी, शहर बानोलाई लिएर सीमा नाकासम्म आएका थिए । ‘उनी बूढी छिन्, बिरामी छिन्, तर केवल आफ्ना सन्तानहरूलाई अँगालो हालेर बिदाइ गर्न आएकी हुन्,’ अनिसले भक्कानिँदै भने ।
बोर्डरको एक छेउँमा उभिएर हात हल्लाउँदा उनको स्वर काँपेको थियो । उनले भने, ‘थाहा छैन अब कहिले भेट हुन्छ या कहिल्यै भेट नहुने हो कि !’
फेरि बल्झिएको घाउ
सन् १९४७ को भारत–पाकिस्तान विभाजनको घाउ कहिल्यै पूरै निको भएन । आज फेरि ताजा भएर चहर्याइरहेको छ । सीमाहरू फेरि रक्ताम्य भइरहेका छन्, जस्तो त्यतिबेला पनि भएका थिए ।
३७ वर्षीय डाक्टर विक्रम उदासीको पीडा कम छैन । उनकी पाकिस्तानी श्रीमती र चार वर्षे छोरा आहान सीमाको अर्को पारि रोकिएका छन् । ‘सीमा बन्द हुँदैछ भन्ने खबर पाउनासाथ हामी दौडियौं,’ उनी भन्छन् ।
तर त्यो दौड पर्याप्त भएन । उनकी पत्नी र छोरा सीमापारी नै रोकिए । उनी आफू मात्र एक किलोमिटर वारी रोकिए । ‘अधिकारीहरूले मेरी पत्नीलाई भनेछन् बच्चालाई मात्र पठाऊ, तिमी उतै बस । के उनीहरूले बुझ्दैनन्, चार वर्षे बच्चाले आमाबिना कसरी बाँच्ने ?’ डाक्टर उदासी भक्कानिन्छन् ।
सरकारलाई उनको आग्रह छ, ‘पर्यटक भिसा रद्द गर्नुहोस्, सुरक्षा सतर्कता बढाउनुहोस् तर जसको जीवन नाता–सम्बन्धमा गाँसिएको छ, उनीहरूलाई त फर्किन दिनुहोस् । के आम जनताको भावनाको कुनै मोल छैन ?’
