नरेन्द्र – महाेत्तरी गाैशाला
जनकपुरधाम — मधेश प्रदेशको सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेको एक ऐतिहासिक मन्दिरलाई लिएर नेपाल–भारत सीमामा पुनः विवाद चुलिएको छ। महाेत्तरी जिल्लाको सम्सी गाउँपालिका नजिक रहेको उक्त मन्दिर अहिले पनि नेपाली भूभागमै रहेको स्थानीयले दाबी गरेका छन्। तर भारतीय पक्षबाट मन्दिर हटाउन ‘अल्टिमेटम’ दिइएको भन्दै तनाव सिर्जना भएको छ।
स्थानीय नागरिक तथा जनप्रतिनिधिहरूका अनुसार, केही समयअघि भारतीय सुरक्षा बल (एसएसबी) ले उक्त क्षेत्रमा आएर मन्दिर हटाउन दबाब दिएको थियो। उनीहरूले मन्दिर भारतीय सीमाभित्र पर्ने दाबी गर्दै १५ दिनभित्र हटाउन चेतावनी दिएको जनाइएको छ। त्यसपछि स्थानीयवासीहरूमा चिन्ता र आक्रोश बढेको छ।
स्थानीयहरूको भनाइमा, मन्दिर लामो समयदेखि नेपाली भूभागमै रहेको छ र यसले धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचान बोकेको छ। “यो मन्दिर हाम्रो आस्था र पहिचानसँग जोडिएको छ, कुनै हालतमा हटाउन दिइँदैन,” एक स्थानीयले भने।
यस विषयमा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले पनि चासो देखाएका छन्। उनीहरूले नेपाल सरकारसँग तत्काल कूटनीतिक पहल गर्न माग गरेका छन्। गृहमन्त्रालय तथा सम्बन्धित निकायलाई ज्ञापनपत्र पठाउँदै मन्दिरको संरक्षण र सीमा सुरक्षामा ध्यान दिन आग्रह गरिएको छ।
ज्ञापनपत्रमा भनिएको छ कि सीमावर्ती क्षेत्रमा यस प्रकारको गतिविधि नेपालको सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता र नागरिकको धार्मिक स्वतन्त्रतामाथि हस्तक्षेप हो। यस्ता गतिविधि अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र कूटनीतिक मर्यादाविपरीत भएको उनीहरूको ठहर छ।
स्थानीयले सरकारसँग राखेका मुख्य मागहरू यस्ता छन्:
मन्दिर क्षेत्रमा स्थायी सुरक्षा व्यवस्था मिलाउनुपर्ने
नेपाल–भारत सीमा स्पष्ट रूपमा निर्धारण गरी विवाद समाधान गर्नुपर्ने
कूटनीतिक माध्यमबाट भारतीय पक्षसँग वार्ता गरी समस्या समाधान गर्नुपर्ने
भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन ठोस कदम चाल्नुपर्ने
स्थानीय बासिन्दाले आफूहरू शान्तिपूर्ण समाधान चाहेको बताए पनि आवश्यक परे आन्दोलनमा उत्रिने चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूले सरकारलाई छिटो पहल नगरे परिस्थिति जटिल बन्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
यस विषयमा हालसम्म नेपाल सरकारको औपचारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक भइसकेको छैन। तर सीमामा देखिएको यस प्रकारको तनावले दुई देशबीचको
