बारा : ठेकदारले चरम लापरबाही गरेको भन्दै जिल्ला समन्वय समितिले तत्काल बाराको बालगंगा र पसाहा खोला उत्खनन कार्य बन्द गर्न निर्देशन दिएको छ।
जिल्ला समन्वय समितिले शुक्रबार पसाहा र बालगंगा खोला अनुगमनका क्रममा वातावरणीय प्रभाव मूल्याकंन (इआइए)विपरीत ठेकदारले ठूला-ठूला खाल्टा बनाएर वन क्षेत्रसम्म उत्खनन गरेको भन्दै तत्काल रोक्न निर्देशन दिएको हो। ‘खोलामा ठूलाठूला खाल्टा बनाएर मनपरी उत्खनन भएको देखेपछि हामीले तत्काल उत्खनन् रोक्नुस् भनेर निर्देशन दिएका छौँ तर अब उहाँहरूले उत्खनन् रोक्नुहुन्छ/हुदैन् हेर्न बाँकी छ’ बाराका प्रमुख जिल्ला अधिकारी फडिन्द्रमणि पोखरेलले भने।
अनुगमनका क्रममा चरम ठेकेदारले नदीजन्य पदार्थ उत्खनन्मा लापरबाहरी गरेको भेटिएको जीपुरसिमार उपमहानगरपालिकाका नगरप्रमुख डा. कृष्ण पौडेलले बताए। ‘अनुगमनका क्रममा चरम लापरबाही भएको छ, तर अब के गर्ने के नगर्ने हामी दोधारमा छौँ’ उनले भने। बालगंगा र पसाहा खोला उत्खनन्मा चरम लापरबाही हुदाँसम्म जिल्ला समन्वय समिति मौन बसेको भन्दै चौतफी आलोचना भएपछि शुक्रबार जिल्ला समन्वय समिति सभापति नवलकिशोर सिंहको नेतृत्वमा जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका नगरप्रमुख डा. कृष्ण पौडेल, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, सुरक्षा निकायका प्रमुख, डिभिजन वन कार्यालय बाराको प्रतिनिधिसहित वडाध्यक्षले खोला अनुगमन गरेका हुन्।
यसअघि बाराका प्रमुख जिल्ला अधिकारी पोखरेलले मापदण्डविपरीत खोला उत्खनन्मा चरम लापरबाही भएको भन्दै नदीजन्य पदार्थ उत्खनन् रोक्न सम्बन्धित पालिकाहरूलाई लिखित पत्र पठाएका थिए। तर, सो पत्रको बेवास्ता गर्दै जीतपुरसिमरा उपमहानगरले मनपरी उत्खनन् गरेर ठेकदारलाई प्रोत्साहन गरिरहेको जिल्ला समन्वय समितिको बुझाइ छ। २७० दिनमा उत्खनन गर्नुपर्ने नदीजन्य पदार्थ डेढ महिनामै निकालियो बाराको पसाहा र बालगंगा खोलामा ठेकदारले २७० दिनमा निकाल्नुपर्ने नदीजन्य साम्रगी (ढुङ्गा, गिटी, बालुवा, ग्राभेल) डेढ महिनाको अवधिमै उत्खनन् गरिसकेको अनुगमनका क्रममा भेटिएको छ।
अनुगमन समितिका संयोजकसहित जीतपुरसिमरा उपमहानगरको प्राविधिक टोलीले बुधबार बालगंगा खोलामा स्थलगत अनुगमनमा ठेकेदारले तोकिएको मापदण्डअनुसार नदीजन्य पदार्थ उत्खनन् गरिसकेको भेटिएको हो। अनुमगन समिति संयोजक तथा जीतपुरसिमरा उपमहानगर-१५ का वडाध्यक्ष रामप्रसाद लामिछानेले सम्झौतामा उल्लेख भए बराबरको परिणामको साम्रगी उत्खनन् भइसकेको जनाए। ‘ठेकेदारले सम्झौताअनुसार २७० दिनमा निकाल्नुपर्ने सामग्री डेढ महिनामै निकालिसके, अब ठेक्का रद्द गर्दा फाइदा हुने देखेर ठेक्का रद्द गर्न उल्टै हामीलाई धम्की दिइरहेका छन्’ लामिछानेले भने ‘हामीले नियमविपरीत उत्खनन् नर्गनूस् भन्दा उल्टै हामीलाई नै धम्काउछन्, टेरपुच्छर लगाउदैनन्।’ दुधौरा, बालगंगा र पसाहा खोलाका ठेकेदारले नगरपालिकालाई भ्याटसहिट ३ करोड ५७ लाखमध्ये ३३ प्रतिशत पहिलो किस्ताको रकम मात्रै बुझाएका छन्।
कुल रकमको ५ प्रतिशत बैक ग्यारेन्टी राखेका छन्। उत्खनन् भएको नदीजन्य साम्रगीको अनुगमन नै नगरी ठेक्का रद्द गर्दा नगरपालिकालाई ठूलो नोक्सान हुने अनुगमन समिति संयोजक लामिछानेको दाबी छ। बुधबार नापजाँच सामग्रीसहित खोला पुगेका नगरपालिकाका इन्जिनियर सञ्जिव रुपाखेतीले डेढ महिनाको अवधीमा खोलामा अधिकांश नदीजन्य पदार्थ उत्खनन भइसकेको बताए।
‘अनुगमनको क्रममा ३ फिट गहिराई खन्नुपर्नेमा १० फिट र ४० मिटर चौडाइमा उत्खनन हुनुपर्नेमा सय मिटरभन्दा बढी क्षेत्रबाट उत्खनन भइरहेको छ’ ईन्जिनियर रुपाखेतीले भने ‘पसाहा र बालगंगा खोलाबाट लगभग अधिकांश सामग्री निस्किसक्यो।’ जीतपुरसिमरा उपमहानगरअन्तर्गतको तीनवटा खोलाहरूमध्ये बालगंगा र पसाहा खोलामा ठूलाठूला खाल्टा बनाएर चरम उत्खनन भइरहेको छ भने दुधौरामा भर्खर उत्खनन सुरु भएको छ। ठेकेदारले खोलामा प्रयोग गरेका दुईवटा एक्साभेक्टरमध्ये एउटा ठूलाठूला खाल्टा बनाए उत्खनन गर्न र अर्को हतार हतारमा खाल्टो पुर्न प्रयोग गर्ने गरेको अनुगमनका क्रममा भेटिएको छ। थाहाखबरबाट
